Борбордук Азиянын маданияты жана чийимташтары

Борбордук Азиянын чийимташтары — археологиялык эстеликтер гана эмес, маданий маанилердин жандуу алып жүрүүчүлөрү болуп саналат. Алар бул ыйык жайлардын айланасында кылымдар бою жашап келген адамдардын эс тутумунда, оозеки салттарында, ырым-жырымдарында жана күнүмдүк турмуштук практикаларында бүгүнкү күнгө чейин жашап келет.

Долбоор чийимташтарды бири-бирин толуктаган өлчөмдө сунуштаган санариптик булакты түзүүгө багытталган:

• археология илиминин салттуу илимий ыкмалары менен изилденген заттык маданияттын объектилери катары;

• элдин жандуу эс тутумунда сакталып калган чечмелөөлөр, жышаандар жана баяндар менен толукталган маданий мурастын элементтери катары.

Методологиялык ыкма

1. Археология жана маани

Ар бир чийимташ бир эле учурда заттык маданияттын объектиси жана маданий текст катары каралат. Булакта чечмелөөнүн эки деңгээли сунушталат:

• жалпы кабыл алынган илимий ыкмаларга таянган археологиялык талдоо;

• жергиликтүү тургундардын оозеки салтына, уламыштарына, эскерүүлөрүнө жана жеке ассоциацияларына негизделген маданий жана элдик маанилер.

Мындай ыкма сүрөттүн чегилген фактысын гана эмес, анын өткөн жана азыркы адамдардын дүйнө таанымындагы ордун да көрүүгө мүмкүнчүлүк берет.

2. Жергиликтүү билимдерди документтештирүү

Экспедициялардын жүрүшүндө аксакалдардан, малчылардан, ыйык жайлардын сакчыларынан жана салттуу билимди алып жүрүүчүлөрүнөн оозеки баяндар жана чечмелөөлөр чогултулат. Материалдар катышуучулардын макулдугу жана сый мамиле шартында аудио-, фото- жана видеожазуулар аркылуу катталат.

3. Маанилердин көп түрдүүлүгүн сактоо

Долбоор жалгыз «туура» чечмелөөнү аныктоону максат кылбайт. Тескерисинче, илимий версиялардан тартып жеке жана руханий түшүндүрмөлөргө чейинки кабылдоолордун кеңири мейкиндигин көрсөтүү маанилүү. Бул чийимташтарды заманбап маданияттын динамикалык бөлүгү катары көрүүгө шарт түзөт.

4. Авторлукту жана тең авторлукту таануу

Бардык материалдар катышуучулардын көрсөтүлүшү менен жарыяланат: археологдордун, изилдөөчүлөрдүн, мамлекеттик жана музей мекемелеринин, ошондой эле баяндардын жана чечмелөөлөрдүн авторлорунун аты-жөнү так берилет. Долбоор сый урматка жана тең укуктуу катышууга негизделет.

Биздин максат

Борбордук Азиянын чийимташтары байыркы тарыхтын күбөсү катары гана эмес, өткөн менен бүгүнкүнү, илим менен салтты, изилдөөчүлөр менен жергиликтүү жамааттарды бириктирген жандуу маданий ресурс катары ачылган мейкиндикти түзүү.